Ngày 14.8, Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng đã tiếp Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam Trần Ngọc Hùng nhân dịp Đại hội VIII nhiệm kỳ 2017 - 2022 và Kỷ niệm 35 năm ngày thành lập Tổng hội Xây dựng Việt Nam. Ảnh: THXDVN
Ông Hùng nói:
- Tổng hội XDVN tiền thân là Hội XDVN. Qua các thời kỳ, tư vấn, phản biện, giám định xã hội luôn là nhiệm vụ quan trọng của Tổng hội, được quy định trong Nghị định 45/2010/NĐ- CP của Chính phủ và Điều lệ của Tổng hội XDVN mà cơ quan quản lý nhà nước đã phê duyệt. Tổng hội XDVN đã rất chủ động tập hợp các nhà quản lý, các nhà khoa học để thực hiện nhiệm vụ này thông qua ba hình thức cơ bản:
Một là, thực hiện nhiệm vụ này theo yêu cầu của các cơ quan quản lý nhà nước hữu quan, như tham gia tư vấn phản biện các cơ chế chính sách, các dự án luật, nghị định, các dự án quy hoạch, dự án xây dựng.
Hai là,chủ động tập hợp những vấn đề vướng mắc, bức xúc trong quá trình đưa pháp luật vào cuộc sống để tổ chức tọa đàm, hội thảo, qua đó kiến nghị các giải pháp tới các cơ quan quản lý nhà nước hữu quan.
Ba là, qua phương tiện thông tin đại chúng, dưới hình thức các bài viết, các cuộc phỏng vấn từ trên truyền hình đến báo nói, báo viết.
Do tập hợp được nhiều chuyên gia có trình độ, có tâm huyết, kinh nghiệm nên các ý kiến tư vấn, phản biện của Tổng hội được các cơ quan quản lý nhà nước đánh giá cao, được dư luận xã hội quan tâm, phương tiện thông tin đại chúng hợp tác.
![]() |
Ông Trần Ngọc Hùng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam. |
Điển hình là với các luật liên quan đến hoạt động xây dựng, Tổng hội đều được các cơ quan soạn thảo mời tham gia hội thảo, đóng góp ý kiến, như Luật Xây dựng, Luật Nhà ở, Luật Quy hoạch đô thị, Luật Đấu thầu... Với các dự án liên quan đến quy hoạch, xây dựng, Tổng hội được các cơ quan chủ dự án mời tham gia tư vấn, phản biện, như quy hoạch vùng, quy hoạch thủ đô, quy hoạch TP.HCM. Ngoài ra, còn có các dự án quy hoạch và nâng cấp đô thị, các dự án thủy điện Sơn La, Lai Châu, sân bay Long Thành, đường sắt cao tốc Bắc - Nam, chương trình phát triển ngành điện, xi măng, gạch...
Các hội thảo tư vấn, phản biện do Tổng hội XDVN tổ chức mang lại hiệu quả rất lớn, được cơ quan quản lý nhà nước và xã hội công nhận, điển hình là các ý kiến tư vấn, phản biện liên quan đến công trình thủy lợi Sơn La, không triển khai đường sắt cao tốc Bắc-Nam giai đoạn 2015-2020, rà soát và cắt hơn 70 dự án sân golf không phù hợp.
Hội thảo “Chống thất thoát trong đầu tư xây dựng nhìn từ nhiều phía”, “Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng ở Việt Nam”, “Thời gian thực hiện dự án đầu tư xây dựng ở Việt Nam”... đã đưa ra những nhận định nguyên nhân của sự thất thoát và kém hiệu quả trong sử dụng vốn nhà nước. Nhiều ý kiến của Tổng hội đã được Quốc hội thảo luận tại nghị trường. Tổng hội được Ủy ban Thường vụ Quốc hội mời là thành viên hai đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội với bộ, ngành và địa phương về hiệu quả của các dự án sử dụng vốn nhà nước.
Nhiều vấn đề liên quan trực tiếp đến cộng đồng, thông qua phương tiện truyền thông, ý kiến của Tổng hội đã được cơ quan quản lý nhà nước quan tâm, công luận đồng tình, xã hội ủng hộ, như nhà ở cho người thu nhập thấp, nhà tái định cư, quản lý quy hoạch đô thị, ách tắc giao thông, ngập lụt...
Mặc dù còn nhiều khó khăn do chưa có quy định các loại dự án bắt buộc phải có tư vấn, phản biện, giám định xã hội của các tổ chức xã hội nghề nghiệp, nhưng với trách nhiệm của mình, hoạt động của Tổng hội trong lĩnh vực này đã đạt được những kết quả nhất định.
Thủy điện Lai Châu đã được nhận giải thưởng “Dự án Xây dựng xuất sắc” năm 2016 của Hội đồng Điều phối Xây dựng châu Á theo đề cử của Tổng hội Xây dựng Việt Nam. Ảnh Ngọc Tuấn
Thưa ông, Tổng hội XDVN tham gia các hoạt động phản biện như ông nói ở trên, nhưng về mặt tổ chức, trong quan hệ với nhà nước có điều gì cản trở những tiếng nói khoa học khách quan của một tổ chức xã hội nghề nghiệp?
Điều 36 Nghị định 45 quy định “Bộ Nội vụ giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước và hội trong phạm vi cả nước”. Các bộ thực hiện nhiệm vụ theo điều 37 của nghị định này chỉ tham gia bằng văn bản, ban hành cơ chế chính sách để các hội tham gia chương trình, dự án, đề tài nghiên cứu; tư vấn, phản biện, giám định xã hội... chứ không trực tiếp quản lý nhà nước các hội. Vì vậy, các bộ sẽ không làm cản trở tiếng nói khách quan, khoa học của tổ chức xã hội nghề nghiệp.
Với mục tiêu chung nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động xây dựng, Tổng hội XDVN, mà lãnh đạo Tổng hội -đa số từng công tác tại Bộ Xây dựng, Giao thông Vận tải, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - đã có sự hợp tác rất tốt với các bộ trong mọi hoạt động. Đặc biệt, Tổng hội XDVN và Bộ Xây dựng đã thống nhất ban hành quy chế phối hợp công tác. Vì vậy, Bộ Xây dựng đã rất coi trọng và tạo điều kiện cho các hoạt động của Tổng hội XDVN.
Quốc hội đã đưa Luật về Hội vào chương trình xây dựng pháp luật của Quốc hội và nhiều lần dự luật này được đưa ra nghị trường để thảo luận nhưng rất tiếc, đến nay chưa được thông qua. Với tư cách chủ tịch Tổng hội XDVN, ông đánh giá thế nào về sự cần thiết của Luật về Hội?
Quyền lập hội đã được quy định trong Hiến pháp. Trước yêu cầu phát triển của xã hội, số lượng hội thành lập theo Nghị định 88/2003/NĐ-CP, nay là Nghị định 45, đã phát triển rất nhanh. Điều này đặt ra yêu cầu cần có luật để điều chỉnh hoạt động của đông đảo các hội, nhưng sự chậm trễ của việc ban hành Luật về Hội cho thấy tính phức tạp của luật này. Luật về Hội là cơ sở pháp lý quan trọng để công dân thực hiện quyền lập hội theo quy định của Hiến pháp, trong đó có hai mục tiêu quan trọng:
Thứ nhất, đảm bảo phát huy vai trò của tổ chức hội trong việc đóng góp vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Thứ hai, đảm bảo quản lý nhà nước về hội, đảm bảo hội hoạt động theo đúng các quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, qua nhiều cuộc hội thảo, ý kiến của các nhà hoạt động trong các tổ chức hội, của các nhà khoa học, nghiên cứu... trong lĩnh vực này cho thấy nội dung dự thảo luật này tập trung chủ yếu vào việc quản lý nhà nước. Trong khi đó, có rất ít quy định tạo cơ chế, điều kiện để tổ chức hội nâng cao hiệu quả hoạt động của mình, đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, như trong các lĩnh vực nghiên cứu khoa học; tư vấn, phản biện, giám định xã hội; phổ biến kiến thức, đào tạo nâng cao trình độ, thông tin tuyên truyền, dịch vụ công...
Tổng hội XDVN rất mong muốn Luật về Hội sớm được thông qua để tạo hành lang pháp lý cho các hội hoạt động, nhằm phát huy năng lực, trí tuệ, quan điểm khách quan, khoa học, tạo điều kiện cho các hội hoàn thành nhiệm vụ ghi trong Điều lệ, góp phần vào sự nghiệp xây dựng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Thủy điện Lai Châu đã được nhận giải thưởng “Dự án Xây dựng xuất sắc” năm 2016 của Hội đồng Điều phối Xây dựng châu Á theo đề cử của Tổng hội Xây dựng Việt Nam. Ảnh Ngọc Tuấn
Ngân sách nhà nước đã phải chi hàng ngàn tỷ đồng cho các hiệp hội, xuất hiện tình trạng các hiệp hội phải xin ngân sách để duy trì hoạt động. Ông suy nghĩ như thế nào về gánh nặng mà người dân đóng thuế phải chịu này?
Đây là vấn đề do lịch sử để lại. Trong bối cảnh hiện nay, theo tôi, các hiệp hội cần phải thay đổi phương thức hoạt động, phải tạo ra nguồn thu để tồn tại và đóng góp cho sự phát triển xã hội. Nguồn thu đó có thể là hội phí hoặc từ các hoạt động nghiên cứu, làm dịch vụ... Nhà nước cần có cơ chế tạo điều kiện thông qua các quy định của pháp luật để hiệp hội hoạt động độc lập. Hiệp hội phải là một đối tác thực hiện các dịch vụ công (giám định xã hội, phản biện chính sách...). Công việc ấy được vận hành thông qua các hợp đồng dịch vụ, từ đó tạo nguồn thu cho các hiệp hội, chứ không phải thực hiện cơ chế cấp phát - xin cho như đang tồn tại ở một số hội. Có như thế mới khắc phục được tình trạng phụ thuộc, vừa nâng cao tính phản biện khách quan, vừa đảm bảo tư thế độc lập cho các tổ chức này.
Chính phủ giao Tổng hội tổ chức nhiều hội thảo Hằng năm, Tổng hội Xây dựng Việt Nam tổ chức các hội thảo với chủ đề lớn mang tính thời sự, cần quan tâm về mặt khoa học hoặc xã hội, được Thủ tướng Chính phủ giao chủ trì. Một số hội thảo Tổng hội đã tổ chức, được dư luận đánh giá cao: Quản lý xây dựng đô thị theo quy hoạch; Tái thiết khu chung cư cũ thành không gian đô thị sống tốt; Xu hướng phát triển đô thị thông minh tại Việt Nam; Cơ chế chính sách và giải pháp về nhà ở cho người thu nhập thấp tại đô thị và khu công nghiệp; Quản lý giá hợp đồng xây dựng tại Việt Nam... |
Nhưng thưa ông, hiện nay, nhiều tổ chức xã hội lại đang thực hiện các nhiệm vụ chính trị, như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ... Những mục tiêu chính trị của các tổ chức vận động quần chúng này sẽ được thể hiện như thế nào trong một “hợp đồng dịch vụ” như ông vừa nói?
Theo quy định của pháp luật, hiện nay có sáu tổ chức xã hội được xếp vào loại tổ chức chính trị-xã hội, gồm: Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Tổng Liên đoàn lao động. Các tổ chức này thực hiện các nhiệm vụ chính trị do Đảng và Nhà nước giao phó. Đây là những tổ chức đặc thù, hoạt động theo một quy chế riêng.
Tuy nhiên cũng cần có những sửa đổi, bổ sung nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động của các tổ chức này, khi các tổ chức này hoạt động chủ yếu dựa vào nguồn ngân sách nhà nước.
Ông đánh giá thế nào về vai trò các tổ chức xã hội nghề nghiệp trong xã hội nói chung và trong xã hội Việt Nam hiện nay nói riêng? Làm thế nào để đảm bảo hoạt động của các tổ chức xã hội nghề nghiệp theo đúng nghĩa của nó (qua đó, công dân thực hiện được quyền-nghĩa vụ của mình đối với sự phát triển chung của đất nước), đồng thời vẫn đảm bảo vai trò lãnh đạo toàn xã hội của Đảng?
Vai trò của tổ chức xã hội nghề nghiệp trong xã hội ngày càng lớn, được các cơ quan quản lý nhà nước coi trọng, được xã hội thừa nhận. Bản thân mọi tổ chức xã hội nghề nghiệp đều tập hợp các công dân hoạt động trong một ngành nghề nhất định với tôn chỉ mục đích hết sức tốt đẹp.
Với thể chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, dân làm chủ, Đảng luôn lắng nghe ý chí nguyện vọng của dân - mà tổ chức xã hội là tiếng nói của dân trong một tổ chức nghề nghiệp chuyên sâu- để đưa ra các chủ trương chính sách, quy định pháp luật phù hợp. Thời gian qua, thông qua các ý kiến tư vấn, phản biện, giám định xã hội, Đảng, Chính phủ, chính quyền địa phương đã lắng nghe, tiếp thu nhiều vấn đề liên quan đến các quy hoạch, dự án cụ thể.
Quốc Học thực hiện
NGÀY 23.8: KHAI MẠC ĐẠI HỘI TỔNG HỘI XÂY DỰNG VIỆT NAM Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII nhiệm kỳ 2017 - 2022 và lễ kỷ niệm 35 năm thành lập Tổng hội Xây dựng Việt Nam sẽ bắt đầu từ 8 giờ sáng 23.8 và kết thúc vào 11 giờ 30 ngày 24.8, tại Hà Nội. Trong nội dung chương trình đại hội và lễ kỷ niệm, sẽ có hội thảo khoa học với chủ đề “Nâng cao hiệu quả sử dụng đất xây dựng đô thị” diễn ra vào sáng 23.8. Các sự kiện này sẽ được lược thuật trên Người Đô Thị online. Theo tài liệu Hội nghị Ban chấp hành trung ương Tổng hội Xây dựng Việt Nam lần thứ V Khóa VII, 2012-2017, cơ cấu tổ chức của Tổng hội hiện nay gồm: 12 hội chuyên ngành trung ương; 45 Hội Xây dựng tỉnh, thành phố; 12 tổ chức khoa học công nghệ trực thuộc; trên 50 hội viên tập thể và một chi hội trực thuộc, bao gồm các tổng công ty, các công ty, viện nghiên cứu, các trường đại học... trong phạm vi cả nước. |